Modern doğum kontrol yöntemleri

Rahim İçi Araç (spiral)
Spermlerin, kadın yumurtasına ulaşmasını engeller. Rahim içi araçlar bu konuda eğitim görmüş sağlık personeli tarafından adet kanamasının olduğu günlerde, kadının gebe olmadığından emin olduktan sonra rahim içine yerleştirilir. En etkin doğum kontrol yöntemlerindendir. % 97 gebelikten korur (hormon içerenler daha yüksek oranda korur). Takıldıktan 24 saat içinde başlayarak 10-12 yıl etkindir. İstendiği zaman çıkartılır, hemen hamile kalınabilir. Normal doğum ve kürtajdan hemen sonra veya ilk 48-72 saat içinde uygulanabilir. Eğer bu yapılmadıysa 40 gün beklemek gerekir. Sezaryandan 8 hafta sonra uygulanabilir.
Aylık ve 3 Aylık Koruyucu İğneler
Yumurtalıklardan yapılan ve üreme işini yöneten hormoların benzerini içeren iğnelerdir. Aylık olanlar ayda bir, 3 aylık olanlar üç ayda bir uygulanır.
Aylık ve 3 aylık iğneler nasıl etki eder? Iğneler kadında yumurtlamayı önler, rahim ağzındaki salgının koyulaşmasını sağlayarak spermlerin geçişini kısıtlar.
İğneler nasıl kullanılır? İlkini adet kanamasının başladığı ilk hafta yapmak gerekir. Sonraki iğneler adet kanamasının durumuna bakmaksızın aylık iğneyse ayda bir, 3 aylık iğneyse 3 ayda bir yapılır.
Aylık iğnenin özellikleri: % 100'e yakın koruma sağlar. Üreme organı iltihabı daha az görülür. Rahim kanserine yakalanma riski azalır. Dış gebelik olasılığı düşer. Yumurtalık kistleri ve iyi huylu meme tümörleri daha az görülür. Bırakıldığında tekrar gebe kalınır. Adet düzenini bozmaz. Bazı kadınlarda yarım-iki kilo kadar artışa neden olabilir. Her ay yaptırmak gerekir. Düzensiz kanaması olanlar, kanseri veya karaciğer bozukluğu olanlar kullanamaz. Emziren kadınlar doğumdan 6 ay sonra başlayabilir.
3 Aylık iğnenin özellikleri: Üreme organı iltihabı daha az görülür. Rahim kanserine yakalanma riski azalır. Dış gebelik olasılığı ortadan kalkar. Şeker hastalığı ve yüksek tansiyonu olan kadınlar güvenle kullanabilir. Bırakıldığında tekrar gebe kalınır (biraz gecikebilir). Düzensiz kanama görülebilir. Yarım-iki kilo kadar artışa neden olabilir. Her 3 ayda bir yaptırmak gerekir. Nedeni belli olmayan düzensiz kanaması olanlar, kanseri olanlar veya kanser şüphesi ile tetkik edilenler, karaciğer bozukluğu olanlar kullanamaz.
Emziren kadınlar doğumdan 6 ay sonra başlayabilir.

Erkeklerde kanalların bağlanması (vazektomi) yöntemi, hiç çocuk sahibi olmak istemeyenlere uygun bir koruma yöntemidir. Erkekte tohum kanallarının bağlanarak, erkeğin üreme sıvısında tohum (sperm) olmaması sağlanır. Dolayısıyla boşalma sıvısında sperm olmaz. Sperm olmayınca döllenme ve gebelik oluşamaz.
İşlem sonrası ortaya çıkan etki kalıcı ve yüzde 100 koruyucudur.
Bilinen uzun süreli yan etkisi yoktur.
Cinsel hayata olumsuz etkisi yoktur; cinsel isteği ve erkeklerde boşalımı etkilemez.
Çocuk sahibi olmak isteyenler için uygun değildir. Geri dönüşü sağlayacak cerrahi girişimin başarı şansı düşüktür.
İşlem sonrası ilk 20 boşalmada sperm bulunabileceği için ek korunma gereklidir (prezervatif gibi).
Cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyucu değildir.
Çok basit bir uygulamadır. Kansız ve ağrısızdır. 10-15 dakika sürer. Testislerin üstündeki deri lokal uyuşturularak işlem yapılır. Deride iz kalmaz. İşlem bittikten sonra günlük hayatınıza devam edebilirsiniz.
Kadınlarda tüplerin bağlanması yöntemi de, çocuk istemeyenlere uygun bir yöntemdir. Yumurtalıklarla rahim arasındaki tüpler cerrahi olarak bağlanır. Yumurta tüp bağlı olduğundan, spermle buluşamaz, döllenme gebelik oluşamaz.
İşlem sonrası ortaya çıkan etki kalıcı ve yüzde 100 koruyucudur.
Bilinen uzun süreli yan etkisi yoktur.
Cinsel hayata ve cinsel isteğe olumsuz etkisi yoktur.
Adet düzeninde ve organlarda hiçbir değişiklik yapmaz.
Geri dönüşü sağlayacak cerrahi girişimin başarı şansı düşüktür.
Genel veya lokal anesteziyle yapıldığında ağrılı bir işlem değildir.
Doğumdan, düşükten, gebelik sonlandırmadan hemen sonra ya da istenilen herhangi bir zaman yapılabilir. Adetin bitiş gününden sonra yapılması tercih edilir. Cerrahi bir işlemdir. Genel anestezi vermek veya lokal anestezi ile uyuşturmak gerekebilir. Bu nedenlerden dolayı ancak hastanelerde uzmanlar tarafından uygulanabilir.

Implanon (Kola takılan çubuk): Yumuşak, plastikten yapılmış, 4 cm. boyunda, 2 mm çapında bir çubuktur. Çok esnektir ve bükülebilir. Çubuğun içinde bir hormon bulunmaktadır (etonorgestrel). Bu çubuk üst kola, deri altına yerleştirilir (sol kolun dirsekten 2 cm. yukarısına cilt altına). İşlem için lokal anestezi (bölgesel uyuşturma) yapılır. Bu yerleştirme işlemi son derece kolaydır.
Buradan çok az miktarlarda hormon salarak, 3 yıl süreyle gebelikten korunmayı sağlar. Salgılanan hormon kadında yumurtlamayı önler. Ayrıca rahim içindeki tabakanın incelmesine ve yumurtanın buraya yerleşmesine engel olduğu gibi, rahim ağzındaki akıntıyı koyulaştırarak spermin içeri girmesini de engeller.
Implanon adet kanamasının başladığı günden itibaren ilk hafta içinde uygulanır (eğer kişinin gebe olmadığı kesinse herhangi bir zaman da uygulanabilir). Doğumdan sonra kadın emziriyorsa 6 hafta sonra, emzirmiyorsa 4 hafta sonra uygulanabilir. Gebelikten koruyuculuğu oldukça yüksektir. Çıkarılması da doktor tarafından yapılır. Kişinin istediği herhangi bir zaman çıkartılabilir. Kısırlık riski yoktur. Çıkarılır çıkarılmaz, ilk aydan itibaren kadında yumurtlama başlar.
Yan etki olarak bazı kadınlarda kanama düzensizliği yapabilir. Bu durum geçicidir ve sağlık üzerine olumsuz bir etkisi yoktur. Ayrıca düşük oranda da olsa bazı kadınlarda göğüslerde hassasiyet, sinirlilik, kiloda artış ve akne görülebilmektedir.
Kimler için sakıncalıdır?: Nedeni bilinmeyen düzensiz kanaması olanlar, damar rahatsızlığı geçirmiş olanlar, karaciğer bozukluğu olanlar, meme kanseri olanlar için uygun değildir.

Spermisitler: İlişki öncesi vajinaya (hazneye) yerleştirilen krem, köpük, tablet, fitil, sünger ya da jel şeklindedirler. Erkek tohum hücrelerinin (spermlerin) yapısını bozar ve rahim ağzından geçmesini engeller.
Her ilişkiden önce vajinaya derine yerleştirilir. Etkisi 10- 15 dakika sonra başlar ve 1 saat sürer. (Süngerler ilişki sonrası 6- 8 saat vajinada kalmalıdır)
Seyrek cinsel ilişkide bulunan kadınlar için uygundur. Adet düzenini etkilemez. Her cinsel ilişkiden önce yeni bir tane yerleştirmek gerekir.